ĐẠO ĐỨC LÀ LÀM ĐƯỢC CÁI GÌ?

ĐẠO ĐỨC LÀ LÀM ĐƯỢC CÁI GÌ? ------------------------------------------------------------------------- Rất khó để có thể đánh giá một người là tốt hay xấu dựa trên những tiêu chuẩn về đạo đức.

Hãy thử tưởng tượng nếu một người bỏ qua những phẩm chất, năng lực của bạn, đánh giá bạn dựa trên những chuẩn mực đạo đức anh ta đề ra, điều đó sẽ đáng sợ như thế nào. Tại Việt Nam, mọi người được dạy: "Đạo đức là gốc rễ của mọi vấn đề". Họ tin rằng sống đạo đức là trách nhiệm của tất cả mọi người, và đây là cách duy nhất để có thể hưởng hạnh phúc. Trong xã hội này, đạo đức thực sự quan trọng đến vậy sao? Một doanh nghiệp nước ngoài tuyển dụng nhân viên quản lý điều hành. Có một mẩu giấy ở dưới đất bên trong phòng phỏng vấn. Các ứng viên hoặc là không nhìn thấy, hoặc là nhìn thấy và bỏ qua nó. Chỉ có một người duy nhất, áo quần xộc xệch, gương mặt lầm lì, cúi gập người xuống để nhặt mẩu giấy đó lên. Khi chuẩn bị bỏ mẩu giấy đó vào thùng rác, nhà tuyển dụng mới ôn tồn bảo: "Xin anh hãy đọc to nội dung ghi bên trong tờ giấy". Anh đọc, trong lòng mừng rỡ: "Chúc mừng bạn đã trúng tuyển vị trí quản lý điều hành". Câu chuyện giả tưởng này, cũng như rất nhiều câu chuyện khác, được tạo ra để lái mọi người theo hướng hiểu: "Yếu tố quyết định thành công của bạn là phẩm chất đạo đức, chứ không phải năng lực bạn đang có. Tư tưởng này thực sự đã được tiêm nhiễm và đầu độc không biết bao nhiêu người… Làm việc gì cũng phải đặt cái đức lên đầu, sau đó mới tính đến những chuyện khác. Một ví dụ điển hình cho lối sống này: Tài xế Grab có thái độ không tốt, khách hàng chỉ phàn nàn chứ không xếp hạng 1 sao cho chuyến đi, vì "lo" anh ta mất công ăn việc làm. Đạo đức quan trọng, nhưng không bắt buộc phải có - Trong công việc, những người hay giảng giải về đạo đức, đa phần là những kẻ sống không ra gì? Tôi không hề phủ nhận tầm quan trọng của đạo đức. Đương nhiên tôi vẫn thích giao du với những người tốt bụng hơn những kẻ xấu tính. Ở đây, tôi chỉ muốn nói, đạo đức không phải cái rốn của vũ trụ. Đạo đức quan trọng thật, nhưng không bắt buộc phải có trong mọi hoàn cảnh. Quay lại ví dụ trên: Tài xế Grab có thái độ không tốt, bạn liệu có xếp hạng 1 sao cho người tài xế ấy không? Đây là câu trả lời mang tính "chuẩn mực" của rất nhiều người: Nếu chỉ dựa vào 1 chuyến đi để xếp hạng người tài xế ấy thì thật xấu tính. Hãy thử đặt mình vào vị trí của họ xem. Lúc bạn nghỉ ngơi, họ vẫn đang hùng hục làm việc. Họ gắt gỏng với chúng ta, có thể vì họ đang mệt mỏi, cũng có thể vì họ đang muốn được về nhà với vợ con. Thay vì trách móc, chúng ta nên tha thứ cho họ. Nhưng công việc là công việc, không làm thì thôi, đã làm thì phải làm cho thật chuyên nghiệp. Nếu một người làm không tốt, bạn phải nghiêm khắc phê bình, góp ý để người ta tiến bộ, chứ không thể nào dễ dàng bỏ qua chỉ vì "thương" họ làm việc vất vả được. Dưới đây là câu bình luận đã từng nhận được rất nhiều lượt thích trên mạng xã hội: Khi vào nhà hàng, ai cũng phải tiêu tiền. Đây không phải những đồng tiền từ trên trời rơi xuống, họ phải rất vất vả mới kiểm được nó. Họ chấp nhận trả tiền cho người khác để được phục vụ tận tình đến nơi đến chốn, chứ không phải trả tiền để nhận về thái độ hời hợt, khó chịu của người được cộp mác "người phục vụ" kia. Vì vậy, nếu quyền lợi của họ bị xâm phạm, họ nên khiếu nại. Mất lòng trước, được lòng sau, còn hơn là im ỉm cho qua chuyện. Tôi không có ý nói khi bạn là người trả tiền, bạn được làm bất kì điều gì bạn muốn. Điều tôi muốn truyền đạt ở đây, là khi chúng ta thiết lập một mối quan hệ mua bán, và người bán làm không tốt phần việc của mình, làm ảnh hưởng tới quyền lợi của bạn, bạn không nên nhẹ nhàng cho qua, mà phải làm rõ ngọn ngành. (Tất nhiên bạn cũng có thể cho qua. Sau cùng thì, đó là lựa chọn của bạn).